کاشیکاری از تخت سلیمان و کاشان، هفتصد سال پیش

حمله ی مغول به ایران خصوصا در بخش خاوری کشور، ویرانی و نابودی بسیار به همراه داشت. البته پس از گذشت مدتی، رفاه و به دنبال آن داد و ستدهای بین المللی افزایش می یابد. یکی از نتایج این امر، ورود و تاثیر هنر کشور چین به/در ایران است. به همین دلیل در این دوره شاهد استفاده از المانهای چینی مانند ققنوس و اژدها در هنر ایران هستیم.

مدتی پس از حمله ی مغول شاهد هستیم که نقش های سکولار که برای تزیین دیوارهای قصرها طراحی شده در ساختار مکانهای مذهبی نیز دیده می شود. این عمل در حقیقت عبور از مرزهای موجود آن زمان است که چنین نقشهایی را در چارچوب مذهبی  تعریف شده نمی دانست. به عنوان مثال، در یکی از کاشیهای زیر نقش ققنوس را می بینید که  در اطراف آن آیاتی از قرآن به چشم می خورد.

کاشی به اندازه ی 31.4 در 32.3 در 5.3 سانتی متر، ساخت سال 1275 میلادی در تخت سلیمان، نقش بهرام گور در حال شکار به همراه آزاده بانوی چنگ نواز را سوار بر شتر نشان می دهد. بهرام برای نشان دادن مهارت خود با تیری پای عقب آهو را به سرش می چسباند. محل نگهداری این اثر موزه ی ویکتوریا و آلبرت لندن است.

_____

کاشیکاری با نقش سوارکاری و شکار. بخشی از قصری در کاشان یا ری. سده ی سیزدهم میلادی. این اثر اکنون در موزه ی هنرهای اسلامی برلین قرار دارد.

_____

کاشیکاری با نقش اژدها، ساخت 1275 میلادی در تخت سلیمان. محل نگهداری: موزه ی ویکتوریا و آلبرت

_____

کاشیکاری متعلق به محراب مسجدی در نطنز. اندازه :39 در 69ذ سانتی متر. ساخت 1307 میلادی. با نقش «لااله الا الله» به خط کوفی. بخشی از سوره ی 76 ام قرآن رد بالا به خط کوچکتری نقش شده است. همین اثر با جزییات بیشتر و رنگ واضح تر در شکل زیر.

منبع عکس دوم: اینجا

_____

کاشی با نقش ققنوس به همراه آیاتی از قرآن. ساخت بین 1275-1325 میلادی. محل نگهداری: موزه ی ویکتوریا و آلبرت لندن

_____

کاشی ستاره مانند با اشعار فارسی، ساخت کاشان در تابستان 1338 میلادی. محل نگهداری: موزه ی هنرهای اسلامی برلین

توضیحات برگرفته از 1-وبگاه موزه ی ویکتوریا و آلبرت لندن . 2- دانشگاه واشینگتن