Archive

Archive for ژانویه 2010

بشقاب با نقش نبرد شاه ساسانی

ژانویه 30, 2010 3 دیدگاه

بشقاب نقره ای با روکش طلا از دوره ی ساسانی در موزه ی آذربایجان در شهر تبریز

با مقایسه ی نقش تاج شاه ساسانی در تصویر این بشقاب با آثار دیگر به جا مانده از دوره ی ساسانی  و همچنین نقوش سکه های دوره ی ساسانی، نگارنده ی وبلاگ  حدس می زند کسی که در سمت  چپ این تصویر نشان داده شده اردشیر یا شاپور ساسانی است.

عکس برگرفته از مجموعه ی عکسهای جناب آقای علی مجدفر از موزه ی آذربایجان

تغییرات واژگان از فارسی میانه به فارسی نوین سری 2 (حروف چ-خ-د-ذ)

ژانویه 29, 2010 11 دیدگاه

تغییر زبان فارسی از فارسی میانه (زبان پهلوی) به فارسی امروزین شامل تغییرات جزیی و کلی در ساختار کلمات است. یکی از این تغییرات تبدیل شدن حروف به یکدیگر و یا حذف حروف از واژه هاست. جدول زیر نمونه هایی از تبدیل شدن چهار حرف «چ-خ-د-ذ»به حروف دیگر و یا حذف کامل آنها از واژگان فارسی میانه را نشان می دهد [1].

تبدیل چ به حروف دیگر

اسپنچ

سپنج

تبدیل چ به ج

شکنچ

شکنج

شکنچک

شکنجه

ارچاسب

ارجاسب

خراچ

خراج

ارچ

ارج

هچ

از

تبدیل چ به ز

روچن

روزن

اپاچ

اباز- باز

ارچانیک

ارزانی

روچ

روز

تچان

تازان

وچارشن

گزارش

پتموچ

پوش

تبدیل چ به ش

پتموچن

پوشش

چترنگ

شترنگ (شطرنج)

کاچ

کاش

افروچ

فروغ

تبدیل چ به غ

گرچشن

گریش – گریه

حذف چ

تبدیل خ به حروف دیگر

دوخ

دوش

تبدیل خ به ش

دوخیژک

دوشیزه

بخر

بهر

تبدیل خ به ه

خستک

هسته

کوخشیتن

کوشیدن

خذف خ

شماخ

شما

تیخ

تیغ

تبدیل خ به غ

دوخ

دوغ

تبدیل د به حروف دیگر

دمیک

زمین

تبدیل د به ذ

دمان

زمان

دمستان

زمستان

دِفر

زبر

ادوینک

آیینه

تبدیل د به ی

ادوین

آیین

تبدیل ذ به حروف دیگر

تذرگ

تگرگ

تبدیل ذ به گ

اِسپاذ

سپاه

تبدیل ذ به ه

خواذاته

خود داده (خود آفریده)

تبدیل ذ به د

استذ

است

حذف

[1] جلد نخست کتاب سبک شناسی نوشته ی محمد تقی بهار (ملک الشعرا بهار)

دسته‌ها:زبانشناسی

تغییرات واژگان از فارسی میانه به فارسی نوین سری 1(حروف الف-ب-پ-ت)

ژانویه 28, 2010 7 دیدگاه

تغییر زبان فارسی از فارسی میانه (زبان پهلوی) به فارسی امروزین شامل تغییرات جزیی و کلی در ساختار کلمات است. یکی از این تغییرات تبدیل شدن حروف به یکدیگر و یا حذف حروف از واژه هاست. جدول زیر نمونه هایی از تبدیل شدن چهار حرف «الف-ب-پ  و ت» به حروف دیگر و یا حذف کامل آنها از واژگان فارسی میانه را نشان می دهد [1].

تبدیل الف به حروف دیگر

ایسُم

هیزم

تبدیل الف به ه

ایرپذ

هیربد

اوش

هوش

امار

شمار

تبدیل الف به ش

اپتیاکیه

ناپیدایی

اشکمب

اشکم-شکم

حذف الف

اشتر

شتر

پاناک

پناه

ارشگ

رشک

اسوار

سوار

اسپنج

سپنج

تبدیل ب به حروف دیگر

بالای

والا

تبدیل ب به و

خوربران

خاوران

بچشگ

پزشک

تبدیل ب به پ

دمب

دم

حذف ب

شکمب

شکم

سمب

سم

خمب

خم

اپیژار

بیزار

تبدیل پ به ب

پذروذ

بدرود

کاپول

کابل

تپرستان

تبرستان

خواپ

خواب

تاپ

تاب

دپیور-دپیورستان

دبیر-دبیرستان

اسپیذ

سفید

تبدیل پ به ف

پیل

فیل

کوپ

کوه

تبدیل پ به ه

تبدیل ت به حروف دیگر

تخمورت

تهمورث

تبدیل ت به ث

پیتاک

پیدا

تبدیل ت به د

پرورتن

پروردن

فریتون

فریدون

آتور

آذر

تبدیل ت به ذ

پیتام

پیغام

تبدیل ت به غ

پتوستن

پیوستن

تبدیل ت به ی

پتکار

پیکار

پتوند

پیوند

پتمان

پیمان

پات دهشن

پاداش

حذف ت

[1] جلد نخست کتاب سبک شناسی نوشته ی محمد تقی بهار (ملک الشعرا بهار)

دسته‌ها:زبانشناسی

نمونه هایی از تغییرات واژگان در فارسی باستان، فارسی میانه و فارسی نوین

ژانویه 26, 2010 8 دیدگاه

 جدول زیر نمونه هایی از تغییرات برخی واژگان در زبان فارسی را از دو هزاره ی پیش نشان می دهد. نخستین ستون از سمت راست واژگان پارسی باستان است که غالبا ار متن های اوستایی استخراج شده. ستون میانی این واژگان را درپارسی میانه یا زبان پهلوی نشان می دهد. ستون سوم شامل صورت امروزین این واژگان در فارسی نوین است. این جدول از توضیحات جلد نخست کتاب سبک شناسی نوشته ی محمد تقی ملک الشعرا بهار برگرفته شده است.

اوستایی پهلوی فارسی

تَخمُ

تَهم 

تهم-تمهتن (قوی)

 دمان

زمان

زمان

 بخذی

 بخل

بلخ

 هرابرزه

هربرز-البرز

البرز

 وِرِثرَغنَه

 ورهران

 بهرام

 یَز

یَزن

 جشن

 زیمه

دمستان

زمستان

 فرَوَشی

 فروهر

فروهز

 غَن

 زن

 زن(فعل امر از زدن)

 تیغَر

تیر

 تیر-تیز

 درغه

درنگ

درنگ-دیر

 مِرِغه

مُرو

مُرغ

 کِرِمه

گرم

 کِرِمه 

 ونگوهی

وَیه

به (تحسین)

 چَنگَر

چَرَک

چرا (چریدن)

 انگَر مَینو

اهرمن

اهرمن

 ماوِنگه

 ماوس

ماه

 تیگره

تیگ-تیژ

تیر-تیز

 هُوَرَخشَیته

خورشیذ

خورشید

 کیه مرثَنو

کیوک مرث

کیومرث

 وِهرکَ

گرگ

گرگ

 وفر

 بفر

برف

 یِشتی

 خشت

 خشت

 

 

 

دسته‌ها:زبانشناسی

شهر زیرزمینی نوش آباد با پیشینه ای بیش از یک هزاره

ژانویه 24, 2010 15 دیدگاه

شهر زیرزمینی نوش آباد در هشت کیلومتری شمال کاشان یکی از منحصر به فردترین شهرهای زیرزمینی جهان است که پیشینه اش به دوران پیش از اسلام باز می گردد. این شهر که به صورت اتفاقی طی ساخت و ساز یکی از خانه های شهر نوش آباد کشف شد، به منظور حفاظت ساکنان شهر در جنگ ها و غارتهای محلی به ویژه به هنگام حمله ی مغول استفاده می شده. این شهر در سه طبقه در زیر زمین با عمق بین چهار تا هجده متر ساخته شده و در ابعاد هزاران متر مربع در زیر بافت کنونی شهر نوش آباد گسترده است.

 راههای ورودی به این پناهگاه در محل های پر رفت و آمد شهر مانند بازار، قنات، مساجد و بعضا خانه ها قرار داشته تا در صورت بروز خطری مردم بتوانند به سرعت از گزند نیروی مهاجم در امان بمانند. ورودیهای در نظرگرفته شده به صورت هنرمندانه ای پس از عبور از آن پوشیده می شدند به گونه ای که هیچ اثری از آنها به چشم نخورد.

بخش داخلی شهر زیر زمینی نوش آباد

فضای داخلی علاوه بر اتاقهای تو در تویی که به وسیله ی راهروهای خاص به یکدیگر متصل می شوند، شامل دست شویی ها، محل هایی برای قراردادن چراغ به منظور تامین روشنایی و همچنین ساختارهایی برای به دام انداختن دشمن در صورت ورود به این پناهگاه است. در اینجا می توانید 37 عکس از عکسهای این شهر منحصر به فرد را از آثار عکاس هنرمند آقای علی مجدفر ببینید.

سوراخی چاه مانند (که احتمالا باگذاشتن پوششی بر روی آن برای به دام انداختن دشمن در صورت ورود به پناهگاه به کار می رفته)