کارنامک اردشیر پابگان (بخش 5)

کارنامه ی اردشیر بابکان، از جمله متن های به جا مانده از فارسی میانه است و خواندن آن مستقل از بعد تاریخی یا داستانی اش، برای درک تحول و تغییرات زبان فارسی در طول زمان خالی از لطف نیست. آنچه در زیر می خوانید بخش پنجم این داستان است. بخش های دیگر را می توانید در اینجا بخوانید. متن فارسی میانه برای سهولت خواندن با الفبای لاتین نوشته شده که برای خواندن آن می توانید از جدول راهنمای زیر استفاده کنید. ترجمه ی متن به فارسی امروزین به صورت جمله به جمله در برابر هر سطر نگاشته شده. از آنجا که برای خود من تطبیق واژگان در گذشته و حال جالب بود، ترجیح دادم ترجمه را به صورت لغت به لغت بنویسم اگرچه از روانی متن می کاهد

ā č ē ī ō š ū
ābān češm dēv dīdan šab dūd xˇahar
آبان چشم دیو دیدن so انگلیسی شب دود خواهر

pābag  ka-š  nāmag  dīd,  andōhgen  būd

بابک که نامه اش دید، اندوهگین شد

u-š  ped  pāsox  ō  ardašir  kird,  nibišt  kū

و او به پاسخ اردشیر نوشت که

tō  nē  dānāgīhā  kird

تو نادانی ها کرد (کرده ای

ka  ped  tis-ē  kē  zyān  nē  aziš  šāyist  būdan,  abāg  vazurgān  stēzag  burd

که به چیز ی که زیان از آن نشایست بودن، با بزرگان ستیزه بردی (به خاطر چیزی که به تو زیانی نمی رساند با بزرگان ستیزه کردی

ud  soxan  društ-ēvāzīhā  aviš  guft

و سخن درشت به او گفتی

nūn  būzišn  gō,  ped  pidīg  māndag  hangār!

اکنون پوزش گو، به مانده ی پدرانه انگار (پدیگ =پدرانه، هنگار=انگار / یعنی پدرانه در نظر بگیر

čē  dānāgan  guft  ested  kū:

چه (زیرا  که) دانایان گفته است که

dušmen  ped  dušmen  hān  nē  tavān  kirdan  ī  az  a-dān*  mard  az  kunišn  ī  xˇēš  aviš  rased

دشمن به دشمن آن نتوان کردن که از نادان-مرد از کنش خویش به او رسد (دشمن به دشمن آن نتوان کردن که از کردار مرد نادان به خود او رسد

ēn-z  guft  ested  kū

این نیز گفته اند که

az  hān  kas  must-abarmānd  mā bāš  ka  jud  az  ōy  nē  vizīred

به آن کس  گستاخ مباش که جز از او نگزارند (به کسی که تو را از او گریزی نیست گستاخی مکن

ud  tū  xˇad  dāneh  kū  ardavān  abar  man  ud  tō  vasān  mardōm  ī  gēhān  ped  tan  ud  gyān

و تو خود دانی که اردوان بر من و تو و بسی مردمِ کیهان به تن و جان

ud  xīr  ud  xˇāstag  kāmgārdar  pādixšāy  ast

و دارایی و خواسته (مال) کامکارتر پادشاه است

nūn-z  handarz  ī  man  ō  tō  ēn  saxttar  kū

اکنون نیزاندرزِ من به تو این سخت تر که:

ēkānagīh  ud  framān-burdārīh  kun

یگانگی (اطاعت) و فرمانبرداری کن

xˇēštan  varz  ō  vinebūdīh  mā  abespār!

**و ارج ِ خویشتن به نابودی (ترجمه ی واژه به واژه نیست) مسپار

_____

* آدان= نادان / « آ» در فارسی میانه از نشانه های منفی کردن بوده. نمونه هایی از این ترکیب همچنان در فارسی نوین به کار می رود مانند «امرداد»

** در مورد ترجمه ی این بخش، لطفا نخستین دیدگاه در ادامه ی این متن را بخوانید

Advertisements
  1. مه 30, 2010 در 4:46 ب.ظ.

    سلام
    1) فکر کنم اشتباه چاپی در سطر آخر هست و xvestan درست باشد (البته با نگارش ساده). oven هم خودش معنی نابودی می دهد و ovenbutih تاکید در نابودی را می رساند گمان کنم، گرچه همان معنی «به نابودی» آن را سزاست. اما varz معنی نیرو (و گاهی نیروی معجزه آسا) می دهد. چرا شما این ترجمه را اختیار نکرده اید؟ «معجزه (وجودی) [یا نیروی] خویش را تباه مکن.»
    2) در سطر یکی مانده به آخر، ekanagih که از همان evakankih آمده در این جا معنی یگانگی نمی دهد، بلکه به معنی اطاعت است و حتی می توان آن را صمیمیت و هماهنگی نیز در نظر گرفت. پس معنی واژه به واژه این می شود که: اطاعت و فرمان برداری کن، یا هماهنگ باش و فرمان برداری کن.
    سپاس از توجه شما.

    • raeeka
      مه 31, 2010 در 2:15 ب.ظ.

      ممنون از توضیحات خوبتون. در مورد سطر آخر، در نسخه ای که من دارم همون خویشتن نوشته ولی بعید هم نیست که اشتباه چاپی باشه. در مورد اینکه ekanagih معنای اطاعت می دهد باهاتون موافقم. به متن اضافه کردم که توضیح شما هم خونده بشه

  2. ا. ش.
    مه 31, 2010 در 1:59 ب.ظ.

    خیلی جالب است که یگانگی در فارسی میانه معنی یکدلی و صمیمیت و حتی اطاعت می داده، البته اگر آن چه من می بینم در مراجع درست باشد. به هر حال این قسمت از داستان هنوز ذهن مرا به خود مشغول کرده. سپاس.

    • raeeka
      مه 31, 2010 در 2:16 ب.ظ.

      جه همزمان کامنت گذاشتیم : )

  1. No trackbacks yet.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: